ကဲထီၣ်ပှၤကွဲးတၢ်ပရၢ
ယကွဲမုၥ်ဘၣ်သုကိးဂၤဒဲးလၢကဟဲကဲထီၣ်ပှၤလၢအဟ့ၣ်နီၤခီလီၤ သုတၢ်သ့တၢ်ဘၣ် တၢ်ထံၣ်တၢ်ဆိကမိၣ် တၢ်လဲၤခီဖျိ ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ လၢအလုၢ်အပှ့ၤအိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
မတဂၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢကဲထီၣ်ပှၤကွဲးတၢ်ဖိသ့လဲၣ်?
KNEWS (တၢ်ပရၢဆူကညီဖိ) ပျဲၢ်စီၢ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤလၢကညီဖိ ဒီးလၢကညီဖိအဂီၢ်လီၤ. ပတူၢ်လိၥ်ပှၤလၢအသးမ့အိၣ်လၢကဟ့ၣ်နီၤခီနီၤလီၤ တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်, တၢ်ထံၣ်တၢ်ဆိကမိၣ် ဒီးတၢ်လဲၤဃိဖျိ သ့ၣ်တဖၣ်ကိးဂၤဒဲးလီၤ. မ့ၢ်သ့ဒီး နကဲထီၣ်ပှၤကွဲတၢ်ဖိသ့၀ဲလီၤ. နကကဲပှၤကွဲးလိထီၣ်တၢ်သီသီမ့ၢ်ဂ့ၤ နကွဲးတၢ်ယံၥ်လံမ့ၢ်ဂ့ၤ နသူၣ်မ့ၢ်အိၣ်သးမ့ၢ်အိၣ်လၢ ကမၤလဲၤထီၣ်လဲၤထီ ကညီဖိတၢ်ထံၣ်တၢ်ဆိကမိၣ် ဒီးနကွဲးတၢ်သ့လီၤ. တၢ်အဂုၤအဂၤတလိၣ်လၢၥ်နီတမံၤဘၣ်.
- နကွဲးပှၤညီ, စှီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ ဒီးပှိၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, မ့ၢ်သ့ဒီး တၢ်လၢနသးအိၣ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤ ဒီးနတၢ်လဲၤခီဖျိအဂ့ၢ်အကျိတဖၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢပပၥ်လုၢ်ပၥ်ပှ့ၤအီၤန့ၣ်လီၤ.
- နကမ့ၢ်ပှၤကၠိဖိ, ကၠိသရၣ်သရၣ်မုၣ်, ပှၤတဝၢခိၣ်နၢ်, ပှၤလၢဂုၥ်ကျဲးစၢးရဲၣ်သဲကတီၤတၢ်ဆဲးတၢ်လၤ, ဒီးပှၤလၢအတဲမုၥ်နၢ်တၢ်မုၥ်သ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢၥ် ပတူၢ်လိၥ်သုကိးဂၤဒဲးလီၤ.
- ကွဲးတၢ်လၢအဘၣ်ဃးတၢ်ဆဲးတၢ်လၤ, တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့, တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့, တၢ်ကစီၣ်, တၢ်ထံၣ်, တၢ်လိၣ်ခိၣ်လိၣ်ကွဲ,စဲးဖီကဟၣ်ပီညါ ဒီးတၢ်ဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်တမံၤဂ့ၤတမံၤဂ့ၤ သ့၀ဲဒၣ်လီၤ.
- တၢ်ကွဲးခဲလၢၥ် အစှၤကတၢၢ် ၅၀% ကဘၣ်မ့ၢ် ကညီကျိၥ်န့ၣ်လီၤ. ကျိၥ်အဂၤပၣ်သ့ ဘၣ်ဆၣ်တဘၣ်အါန့ၢ်ကညီကျိၥ်ဘၣ်.
ကစးထီၣ်အဂီၢ်ညီညီဖိလီၤ, လဲၤ ဆဲးလီၤနမံၤဖဲအံၤ ဒ်ပှၤကွဲးတၢ်ဖိတဂၤ ဒီးပကကွၢ်လီၤတံၢ်နၤ၀ံၤဒီး နစးထီၣ်ကွဲးတၢ်သ့လၢအဆိအချ့န့ၣ်လီၤ.
တၢ်လၢနကွဲးသ့ ဒီးတၢ်လၢနကွဲးတသ့
ဒ်သိး KNEWS (တၢ်ပရၢဆူကညီဖိ)ပျဲၢ်စီၢ်အံၤ ကမ့ၢ်တၢ်လၢတၢ်နၥ်န့ၢ်အီၤသ့, ပှဲၤဒီးတၢ်ယူးယီၣ်ပၥ်ကဲ ဒီးကမ့ၢ်တၢ်လီၢ်လၢအလုၢ်အပှ့ၤအိၣ်လၢပှၤကိးဂၤအဂီၢ်ကသ့အဂီၢ် မၤပိၥ်ထွဲတၢ်ဟံးစုနဲၣ်ကျဲလၢလၥ်တဖၣ်အံၤတက့ၢ်.
တၢ်လၢမၤပၢ
- +တၢ်ကွဲတဖၣ်အါဒၣ်တက့ၢ်ကဘၣ်မ့ၢ်လၢကညီကျိၥ်.
- +တၢ်လၢနကွဲးတဖၣ် ကဘၣ်မ့ၢ် နကစၢ်ဒၣ်၀ဲအတၢ်ကွဲး - နဂ့ၢ်နကျိၤ, နတၢ်ထံၣ် ဒီးနတၢ်ဆိကမိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢၥ်.
- +အိၣ်ဒီးတၢ်ပၥ်ကဲလိၥ်သးတဂၤဒီးတဂၤ ဒီးဆိၣ်ကမိၣ်န့ၢ်တၢ်လၢပှၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢပတဝၢပူၤခဲလၢၥ်အဂီၢ်.
- +နမ့ၢ်ကွဲးတၢ်ကစီၣ်ဒီး လၢအကတၢၢ်န့ၣ် ပၥ်ဖျါထီၣ်ဃုၥ်ဒီး တၢ်အထူအထံးလၢနလဲၤမၤန့ၢ်နတၢ်ကစီၣ် သ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢၥ်.
- +ထၢနုၥ်ဃုၥ်ဒီးတၢ်ဂီၤ ဒ်သိပှၤကသးအိၣ်ဖး အါထီၣ်နတၢ်ကွဲးတဖၣ်အဂီၢ်ဂ
- +ဃုထၢနတၢ်ကွဲးအတၢ်ဘၣ်ထွဲအကရူၢ်အကလုၥ် လၢအကြၢးအဘၣ်ကတၢၢ်.
တၢ်လၢမၤတပၢ
- –ကွဲးတၢ်လၢအဆီၣ်သခူထီၣ် တၢ်သူၣ်ဟ့ၣ်သးဟ့, တၢ်ကွၢ်တလီၤလိၥ်သး လၢအပညိၣ်ဃီၤပှၤဒူၣ်ဒူၣ်.
- –ကွဲးကူကွဲးဆဲပှၤဂၤအတၢ်ကွဲးလၢတၢ်လီၢ်အဂၤ.
- –ဘိးဘၣ်ရၤလီၤတၢ်တမ့ၢ်တတီ ဒီးတၢ်လၢပသမံသမိးလီၤတံၢ်အီၤတသ့သ့ၣ်တဖၣ်.
- –ကွဲးဘိးဘၣ်ရၤလီၤ တၢ်ကဘျံးကဘျၣ်တၢ်မၤ, ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဆါတၢ်ဖိတၢ်လံၤ, ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ တၢ်ပနံးတၢ်ကၤအဂုၤဂၤကလုၥ်ကလုၥ်သ့ၣ်တဖၣ်.
- – ကွဲးဘိးဘၣ်ရၤလီၤ ပှၤမံၤပှၤသၣ် ပှၤဟံၣ်ပှၤဃီအိၣ်တၢ်လီၢ် လၢတမ့ၢ်နကစၢ်ဒၣ်၀ဲအဂ့ၢ်အကျိၤတဖၣ်.
- –ရၤလီၤတၢ်ကလုၥ်ကလိၤ, တၢ်တကြၢးတဘၣ်, တၢ်လၢအလီၤသးဘၣ်အၢသ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢၥ်.
တၢ်ကွဲးလၢအလုၣ်သ့ၣ်ခါပတၥ် ပတၢ်ဘျၢတၢ်ဟံးစုနဲၣ်ကျဲတဖၣ်အံၤတဖၣ် ကဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်လိၥ်အီၤ မ့တမ့ၢ်ထူးသံကွံၥ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအဆဲးမၤကမၣ်တၢ်တဖၣ် ကဘၣ်တၢ်တြီအီၤလၢကဟဲသူပျဲၢ်စီၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.